KOTA KINABALU: 22 Julai 2026 – Kerajaan Sabah menegaskan bahawa Anggaran Peruntukan Tambahan (ASP) sebanyak RM1.612 bilion atau 25 peratus bukan petunjuk kegagalan perancangan Belanjawan 2026. Sebaliknya, ia merupakan mekanisme kewangan yang perlu bagi menampung keperluan perbelanjaan yang tidak dapat ditentukan semasa belanjawan tahunan disediakan.
Timbalan Ketua Menteri II merangkap Menteri Kewangan Sabah, Datuk Seri Panglima Haji Masidi Manjun, berkata ASP membolehkan keperluan baharu yang timbul selepas belanjawan diluluskan dipertimbangkan secara teratur dan telus. Setiap permohonan tambahan akan melalui proses penelitian berdasarkan keperluan sebenar, prestasi perbelanjaan, kemampuan kewangan kerajaan, dan kepentingannya kepada perkhidmatan awam serta kesejahteraan rakyat.
Beliau menyatakan demikian dalam ucapan penggulungan perbahasan Rang Undang-Undang Perbekalan Tambahan 2026 di Persidangan DUN Sabah pada Selasa.
Kerajaan sedia taklimat khas kepada ADUN baharu
Menurut Masidi, Kementerian Kewangan bersedia memberi taklimat khas kepada semua ADUN, terutamanya yang baru dipilih, mengenai pengurusan belanjawan dan kewangan kerajaan negeri. Langkah itu bertujuan meningkatkan kefahaman tentang jenis-jenis akaun kerajaan negeri, disiplin pengurusan belanjawan, dan prinsip pengurusan kewangan secara menyeluruh.
Defisit Akaun Pembangunan bukan bermakna projek rugi
Mengenai isu defisit Kumpulan Wang Pembangunan yang dibangkitkan oleh ADUN Usukan, Sekong, Sungai Sibuga, Tanjung Papat dan Likas, Masidi menjelaskan bahawa defisit Akaun Pembangunan berbeza daripada defisit projek pembangunan. Keadaan itu telah wujud sejak berpuluh-puluh tahun dan sering mendapat teguran Jabatan Audit Negara.
Beliau membandingkan situasi tersebut dengan Kumpulan Wang Pembangunan Kerajaan Persekutuan yang turut mencatat defisit RM10.217 bilion pada tahun 2023. Ini menunjukkan defisit dalam Akaun Pembangunan merupakan perkara biasa dalam pengurusan kewangan kerajaan dan tidak bermaksud projek pembangunan mengalami kerugian.
Nisbah perbelanjaan bertambah baik, pembangunan diperkasa
Masidi berkata, walaupun perbelanjaan pengoperasian masih melebihi perbelanjaan pembangunan, keadaan itu berlaku sejak sekian lama kerana kutipan hasil Sabah tidak begitu besar. Namun, setelah kedudukan kewangan negeri semakin kukuh, kerajaan meningkatkan siling peruntukan pembangunan di bawah Rancangan Malaysia Ke-13 kepada RM12 bilion untuk tempoh lima tahun, berbanding RM4 bilion pada Rancangan Malaysia Ke-12.
Nisbah perbelanjaan Perbekalan (S) kepada Pembangunan (D) juga bertambah baik daripada 80:20 pada tahun 2025 kepada 76:24 pada tahun ini. Penambahbaikan itu menunjukkan peningkatan ketara dalam agihan peruntukan pembangunan.
Beliau menjelaskan bahawa perbelanjaan perbekalan masih tinggi kerana sebahagian besar aset kerajaan seperti bangunan, jalan raya, jambatan, dan sistem perparitan berada dalam fasa penyelenggaraan. Perbelanjaan penyelenggaraan itu diklasifikasikan sebagai perbelanjaan perbekalan.
Rizab negeri mencecah RM7.6 bilion
Masidi menegaskan kerajaan Sabah mengamalkan dasar fiskal yang berhemat. Prinsip “Spend what you have, not what you don’t have” menjadi pegangan dalam mengurus kewangan negeri.
Beliau memaklumkan bahawa jumlah keperluan sebenar untuk menampung perbelanjaan Perbekalan dan Pembangunan tahun 2026 ialah RM7.97 bilion, manakala hasil yang diunjurkan sekitar RM6.4 bilion. Disiplin kewangan membolehkan kerajaan meningkatkan rizab negeri kepada lebih RM7 bilion pada akhir tahun 2025. Sebagai perbandingan, pada tahun 1998 baki Akaun Hasil Disatukan hanya sekitar RM70 juta, dan jumlah itu meningkat kepada RM7.6 bilion pada akhir tahun 2025.
RM856 juta untuk Kumpulan Wang Berkanun – tiada aliran tunai
Menjawab soalan ADUN Senallang, Tambunan, Sekong dan Tanjong Papat, Masidi menjelaskan bahawa peruntukan RM856 juta untuk Pencaruman Kepada Kumpulan Wang Berkanun tidak melibatkan aliran tunai. Ia bertujuan memenuhi komitmen di bawah Kumpulan Wang Amanah yang terlibat, termasuk:
– RM700 juta kepada Kumpulan Wang Pembangunan
– RM66 juta kepada Tabung Amanah Kerajaan Negeri
– RM90 juta kepada Kumpulan Wang Amanah Pengendalian dan Penyelenggaraan Jalan Raya dan Jambatan
Wang amanah untuk jalan raya dan jambatan itu digunakan untuk kerja-kerja penyenggaraan di seluruh Sabah, meliputi Jalan Raya Negeri, Jalan Raya Bandaran, Jalan Kawasan Perumahan, Jalan Kampung dan Jalan Pertanian yang didaftarkan dalam sistem MARRIS/MyInfra.
Masidi menegaskan bahawa pencaruman itu tidak melibatkan agihan kepada GLC atau Badan Berkanun Negeri, seperti yang dipersoalkan oleh ADUN Sekong.
Kelewatan projek berpunca daripada pelbagai faktor
Menjawab soalan ADUN Sebatik, Masidi menyenaraikan faktor kelewatan projek pembangunan, termasuk: Isu berkaitan tapak projek; Kelemahan dalam perancangan dan penyediaan reka bentuk awal yang tidak menepati keadaan sebenar tapak, sehingga memerlukan Arahan Perubahan Kerja; Ketidakstabilan harga bahan binaan akibat faktor pasaran global; Kompetensi kontraktor dalam menguruskan aliran tunai; Kekangan teknikal seperti keadaan struktur tanah yang tidak stabil; dan, Kelewatan dalam proses pengalihan utiliti.
Kerajaan telah memperkukuh mekanisme pemantauan melalui Sistem Maklumat Ekonomi dan Pembangunan Projek Sabah untuk pelaporan kemajuan fizikal dan kewangan. Jawatankuasa Tindakan Pembangunan Negeri dan Peringkat Daerah turut dioptimumkan.
RM210 juta pelaburan ekuiti – bukan bailout
Masidi menjelaskan peruntukan RM210 juta untuk pelaburan ekuiti melibatkan dua syarikat kerajaan Sabah:
Sabah Development Bank Berhad (SDBank) – RM200 juta: Peruntukan ini bukan suntikan dana baharu atau aliran tunai keluar. Ia merupakan pelarasan perakaunan secara berfasa untuk menukarkan simpanan tetap sedia ada Kerajaan Sabah kepada Redeemable Preference Shares (RPS) bagi memperkukuh kedudukan modal bank. Sebelum penukaran, simpanan tetap menawarkan kadar faedah 2.95% untuk tempoh sembilan bulan. Melalui penukaran kepada RPS, Kerajaan Sabah berpotensi memperoleh pulangan dividen pada kadar 3.15% setahun, tertakluk kepada terma penerbitan dan prestasi kewangan SDBank.
POIC Sabah Sdn. Bhd. – RM10 juta: Peruntukan ini merupakan tambahan ekuiti untuk membiayai kos pengurusan dan menyokong kesinambungan operasi syarikat sebagai pemaju kawasan perindustrian bersepadu di Lahad Datu, sekali gus memperkukuh usaha menarik pelaburan dan merangsang pertumbuhan ekonomi di Pantai Timur Sabah.
Masidi menegaskan bahawa setiap cadangan pelaburan melalui penilaian Jawatankuasa Pelaburan dan Pinjaman Agensi Awam Negeri (SALIC) sebelum syor dikemukakan ke Kabinet Negeri. Oleh itu, adalah tidak tepat untuk menganggap peruntukan itu sebagai bailout kepada GLC yang tidak berprestasi.
Sasaran dividen GLC minimum 10%
Kerajaan Sabah menetapkan sasaran pembayaran dividen bagi GLC yang mempunyai pegangan ekuiti kerajaan, iaitu sekurang-kurangnya 10% daripada keuntungan selepas cukai. Sasaran itu tertakluk kepada kedudukan kewangan, keperluan operasi dan pelan pembangunan syarikat.
Maklumat terperinci mengenai prestasi kewangan syarikat penerima untuk tempoh lima tahun, termasuk hasil jualan, keuntungan atau kerugian, tahap hutang, aliran tunai dan jumlah dividen, akan dikemukakan secara bertulis kerana pembentangan terperinci memerlukan masa yang panjang di Dewan.
RM10 juta untuk konsesi air Jetama
Menjawab pertanyaan ADUN Senallang, Masidi menjelaskan peruntukan RM10 juta untuk konsesi air adalah untuk membayar sebahagian tunggakan kepada Jetama Sdn. Bhd. selaras dengan Privatisation Concession Contract Agreement (PCCA) dan Perjanjian Penyelesaian yang telah dimeterai.
Baki tunggakan Kerajaan Sabah diselesaikan secara berfasa untuk tempoh 2013 hingga 2033, tertakluk kepada kemampuan fiskal dan kedudukan kewangan semasa. Jetama Sdn. Bhd. turut dikehendaki meneruskan penyediaan perkhidmatan bekalan air pukal dan memenuhi tanggungjawabnya di bawah perjanjian konsesi.
Jawatankuasa khas bagi isu subsidi diesel
Mengenai isu pelaksanaan subsidi diesel di Sabah, Masidi memaklumkan kerajaan negeri telah membentuk jawatankuasa yang dipengerusikan oleh Setiausaha Kerajaan Negeri bagi meneliti semua cadangan balas. Isu-isu lain yang tidak berkaitan dengan Kementerian Kewangan akan dijawab oleh kementerian yang bertanggungjawab.
