KOTA KINABALU: Tekanan semakin meningkat di Sabah untuk menyelesaikan tuntutan lama berkaitan 40 peratus hasil, dengan sebuah NGO tempatan mencadangkan bahawa bentuk penyelesaian alternatif boleh dipertimbangkan jika bayaran terus tertangguh.
Presiden Bantuan Orang Susah Sabah (BOSS), Datuk Kenny Chua berkata ini termasuk Sabah mengambil alih aset-aset utama persekutuan di negeri itu sebagai satu bentuk pembayaran.
Beliau berkata kerajaan persekutuan perlu memberi keutamaan untuk menyelesaikan sekurang-kurangnya bahagian yang tidak dipertikaikan dalam tuntutan hasil Sabah.
“Jika kerajaan persekutuan menghadapi kesukaran untuk menyelesaikan walaupun bahagian yang tidak dipertikaikan atau membuat bayaran separa, Sabah mungkin perlu mempertimbangkan untuk mengambil alih aset-aset utama persekutuan di negeri ini sebagai satu bentuk penyelesaian,” katanya dalam satu kenyataan.
Kenyataannya itu dibuat ketika berlaku semula perdebatan di Dewan Undangan Negeri Sabah mengenai isu lama yang berkait dengan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), yang memberikan Sabah 40 peratus hasil bersih persekutuan yang diperoleh dari negeri itu.
Menteri Kewangan Sabah, Datuk Seri Masidi Manjun berkata negeri itu telah menegaskan bahawa Putrajaya perlu membayar bahagian tidak dipertikaikan daripada hak 40 peratus hasil tersebut, sementara rundingan diteruskan bagi komponen lain.
“Pendirian kami kekal seperti yang dinyatakan sebelum ini. Terdapat dua jenis cukai yang pada pandangan kami sebahagian besarnya tidak dipertikaikan, iaitu kutipan kastam dan cukai Lembaga Hasil Dalam Negeri, dan kami mempunyai angka-angkanya,” kata Masidi kepada Dewan Undangan Negeri Sabah.
Beliau berkata data tersebut diterbitkan setiap tahun dan tidak sepatutnya dipertikaikan, sambil menambah bahawa Sabah menuntut 40 peratus daripada kutipan ini sementara perbincangan diteruskan bagi komponen lain.
Berdasarkan anggaran negeri, jumlah kutipan daripada cukai pendapatan dan duti kastam pada 2025 adalah RM7.547 bilion, dengan 40 peratus bersamaan RM3.019 bilion.
Masidi menambah bahawa walaupun rundingan bagi komponen lain tuntutan masih berjalan, beberapa butiran tidak boleh didedahkan secara umum bagi mengelakkan menjejaskan kedudukan negeri.
Kenny berkata Sabah perlu meneroka semua pilihan yang sah dan praktikal untuk melindungi hak fiskalnya jika kelewatan berterusan.
“Ini bukan tentang konfrontasi, tetapi memastikan Sabah menerima apa yang sewajarnya di bawah Perlembagaan,” katanya.
Beliau memuji Masidi kerana menyuarakan pendirian tegas Sabah mengenai tuntutan itu.
“Saya tabik Datuk Masidi kerana membuat kenyataan itu. Beliau jelas telah menyuarakan isi hati rakyat Sabah,” kata mantan Menteri Kewangan dan wakil rakyat Inanam yang sebelum ini meminta Putrajaya menjelaskan kepada rakyat Sabah sama ada ia mampu membayar atau tidak apa yang sepatutnya dibayar kepada Sabah.
“Jadi, jika tidak mampu bayar penuh, mulakan dengan bayaran separa. Jika tidak, kita perlu kaji sama ada Sabah boleh mengambil alih beberapa aset persekutuan di negeri ini sebagai bentuk pembayaran.”
Kenny turut bersetuju dengan Ahli Dewan Undangan Negeri Tambunan, Datuk Seri Dr Jeffrey Kitingan yang mencadangkan penubuhan Sistem Penjejakan Hasil MA63 (MARTS) bagi memantau kutipan hasil persekutuan dari Sabah secara masa nyata.
Jeffrey berkata mekanisme itu akan meningkatkan ketelusan dan memastikan agihan tahunan yang tepat.
Beliau berkata peruntukan semasa kepada Sabah adalah jauh lebih rendah daripada apa yang sepatutnya diterima negeri itu, dengan anggaran Sabah menyumbang sehingga RM50 bilion setahun kepada perbendaharaan persekutuan, yang boleh diterjemahkan kepada kira-kira RM20 bilion di bawah formula 40 peratus.
Walaupun Mahkamah Tinggi tahun lalu mengesahkan hak Sabah dan mendapati kerajaan persekutuan telah melanggar kewajipan perlembagaan berhubung pembayaran terdahulu, pelaksanaannya masih belum berlaku disebabkan proses perundangan yang masih berjalan.
Rundingan antara kerajaan Sabah dan kerajaan persekutuan masih diteruskan.
