Oleh David E.
KOTA KINABALU: 2 Oktober 2026 – Kegagalan pegawai perubatan yang baru ditempatkan untuk melapor diri di Sabah dan Sarawak bukan sekadar krisis kesihatan, malah satu petunjuk jelas pengabaian pembangunan yang berpanjangan di kedua-dua negeri Borneo itu, kata Presiden Parti Solidariti Tanah Airku (STAR), Datuk Seri Panglima Dr Jeffrey G. Kitingan, hari ini.
Dalam kenyataan media yang dikeluarkan di sini, Kitingan berkata kadar tidak melapor diri yang membimbangkan di hospital di Keningau, Beluran, Sipitang dan Kanowit mendedahkan akibat yang lebih luas, bukan sekadar infrastruktur yang tidak mencukupi, pembiayaan yang tidak memadai dan kekurangan perhatian negara terhadap wilayah itu.
Mengulas laporan awal, beliau menyatakan beberapa fasiliti merekodkan kadar tidak melapor diri antara 70 hingga 76 peratus, walaupun Kementerian Kesihatan menjelaskan proses pelaporan masih berjalan sehingga 7 Oktober.
“Persoalan asasnya ialah mengapa penempatan di sebahagian Sabah dan Sarawak masih tidak menarik walaupun terdapat peluang pekerjaan tetap,” kata Kitingan.
“Pada pandangan saya, faktor utama yang mendasari ialah kegagalan memberikan pembangunan Sabah dan Sarawak tumpuan, sumber dan keutamaan berterusan yang diperlukan dalam agenda pembangunan negara.”
Beliau menegaskan bahawa jalan raya yang buruk, bekalan air yang tidak boleh diharap, gangguan elektrik, liputan internet terhad dan penginapan yang tidak mencukupi bukan sahaja menjejaskan penyampaian perkhidmatan kesihatan.
“Ia membentuk kehidupan harian penduduk dan keputusan individu yang diminta bekerja di kawasan ini,” katanya, sambil menambah keadaan ini menghalang bukan sahaja doktor malah guru dan penjawat awam lain dari menerima atau kekal dalam penempatan di kawasan luar bandar dan pedalaman.
Kitingan menunjukkan bahawa Sabah sudah menjadi negeri paling “sakit” di Malaysia, dan keadaan akan bertambah buruk dengan kekurangan kakitangan perubatan, ditambah pula dengan barisan panjang, masa menunggu dan kekurangan ubat.
“Insentif kewangan penting, tetapi elaun semata-mata tidak dapat menggantikan kekurangan berterusan dalam infrastruktur asas dan keadaan hidup,” katanya.
Beliau menyeru Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri mengakui tanggungjawab masing-masing dan mengambil tindakan segera dan bersepadu untuk menangani jurang sistemik ini.
“Kementerian Kesihatan boleh melantik doktor dan kakitangan perubatan, di samping menguruskan penempatan mereka, tetapi ia tidak boleh, dengan sendirinya, menyelesaikan masalah jalan raya tidak mencukupi, bekalan air tidak boleh diharap atau defisit pembangunan lebih luas di sekitar hospital dan klinik,” katanya.
Kitingan juga mempertahankan doktor, dengan menyatakan mereka tidak seharusnya dipersalahkan semata-mata kerana menolak penempatan.
“Kerajaan mesti meneliti keadaan yang mempengaruhi keputusan mereka, termasuk keadaan hidup, perpisahan keluarga, kos berpindah, beban kerja berat dan ketidakpastian tempoh perkhidmatan,” katanya.
“Jika keadaan ini menyebabkan golongan profesional enggan menerima penempatan selama beberapa tahun, bayangkan kesusahan yang dialami komuniti tempatan yang telah hidup dengannya selama puluhan tahun.”
Beliau menekankan bahawa rakyat Sabah dan Sarawak tidak boleh menolak keadaan hidup mereka sendiri dan bergantung kepada kerajaan untuk memenuhi tanggungjawab memperbaikinya.
Mengimbas penyertaan Sabah dalam pembentukan Malaysia 63 tahun lalu, Kitingan berkata aspirasi kemajuan bersama dan taraf hidup yang setanding dengan Malaya masih belum tercapai.
“Jurang berterusan dalam infrastruktur asas dan perkhidmatan penting masih tidak boleh diterima,” katanya, sambil menggesa Kerajaan Persekutuan mengadakan semakan menyeluruh terhadap keutamaan pembangunan negara dan agihan sumber pembangunan.
Beliau mengulangi seruan agar Sabah menerima hak hasil 40 peratus sepenuhnya di bawah Perkara 112C, dibaca bersama Seksyen 2(1) Bahagian IV Jadual Kesepuluh Perlembagaan Persekutuan.
“Menghormati hak ini akan mengukuhkan keupayaan Sabah untuk menangani keperluan pembangunannya, termasuk infrastruktur asas dan perkhidmatan penting,” katanya, sambil menambah Sabah yang lebih maju dan progresif akan mengurangkan jumlah ketidakhadiran melapor diri dalam penempatan persekutuan.
Mengenai isu elaun, Kitingan menekankan perbezaan bersih RM60 sebulan yang dilaporkan antara elaun wilayah RM360 dan elaun sara hidup RM300 dalam keadaan tertentu, yang menggambarkan keperluan meneliti manfaat kewangan sebenar yang diterima.
Beliau juga menyeru sokongan kewangan dan praktikal yang bermakna untuk penjawat awam di lokasi mencabar, termasuk bantuan berpindah yang menampung kos sebenar, penginapan sesuai, sokongan untuk tanggungan yang layak dan perjalanan pulang yang munasabah.
“Perjalanan udara pergi dan balik antara Sabah dan Malaya kini tidak lagi mampu dimiliki dan bukan semua orang boleh menaiki pesawat, terutama jika kos ditanggung untuk tanggungan yang mengikut pegawai yang ditempatkan,” katanya.
Walaupun menyambut baik kemasukan kesihatan dalam portfolio Kabinet Negeri, Kitingan berkata Kerajaan Sabah mesti memainkan peranan penyelarasan yang lebih kuat, disokong tindakan konkrit merentas portfolio yang bertanggungjawab terhadap jalan, air, elektrik, perumahan dan pembangunan luar bandar.
“Tugas segera ialah mengesahkan angka penempatan dan melindungi perkhidmatan di fasiliti yang terjejas. Tanggungjawab lebih luas ialah menangani keterbelakangan pembangunan yang menyebabkan penempatan ini sukar pada mulanya,” katanya.
“Sabah dan Sarawak mesti diberikan tempat yang sepatutnya di tengah-tengah perancangan pembangunan negara. Rakyat mereka berhak mendapat infrastruktur yang boleh diharap, perkhidmatan asas yang mencukupi dan peluang untuk maju pada kedudukan yang saksama dengan Semenanjung Malaysia.”
