oleh David E.
KOTA KINABALU: 28 Ogos 2026 — Datuk Seri Panglima Dr Jeffrey G. Kitingan hari ini menggesa Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim supaya segera melaksanakan hak Sabah ke atas perolehan 40 peratus di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan Perlembagaan Persekutuan, sambil memberi amaran bahawa kegagalan bertindak boleh mencetuskan “tindak balas seperti referendum” pada pilihan raya umum akan datang.
Presiden Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) Sabah dan Ahli Dewan Undangan Negeri Tambunan itu menegaskan bahawa peruntukan 40 peratus itu bukanlah perkara budi bicara persekutuan, tetapi hak perlembagaan yang termaktub di bawah Perkara 112C dan 112D Perlembagaan Persekutuan serta dikuatkuasakan oleh keputusan Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu pada 17 Okt 2025.
“Perdana Menteri mesti bertindak selaras dengan kata-katanya dan merebut peluang keemasan ini untuk melaksanakan hak Sabah secara penuh,” kata Kitingan, merujuk kepada kenyataan Anwar sebelum ini bahawa “40 peratus itu selesai. Kes ditutup”.
Kitingan menolak sebarang cadangan bahawa kedudukan kewangan kerajaan persekutuan perlu menangguhkan pembayaran, dengan menekankan bahawa hasil yang dimaksudkan adalah milik Sabah.
“Ini bukan tentang kedudukan kewangan kerajaan persekutuan. Wang itu bukan ‘wang persekutuan’ — ia adalah bahagian kita,” tegasnya. “Sabah sangat memerlukan hasil ini untuk menyelesaikan masalah semasa dan yang belum selesai yang membelenggu negeri ini — kekurangan air, kegagalan bekalan elektrik, kemiskinan, kurang pembangunan, dan banyak lagi.”
Kitingan mengulangi bahawa pemberian khas sementara RM1.5 bilion yang diumumkan Perdana Menteri semasa sambutan Kaamatan masih jauh daripada hak sebenar Sabah. Beliau menyatakan bahawa hak Sabah untuk tahun 2026 sahaja sepatutnya tidak kurang daripada RM5 bilion.
“Saya menyeru kerajaan persekutuan supaya berhenti membayar pemberian sementara dan mula membayar 40 peratus penuh dengan segera mulai 2024 dan seterusnya,” kata Kitingan.
Beliau turut menyeru supaya ditubuhkan Sistem Penjejakan Hasil MA63 (MARTS) di Sabah untuk membolehkan pemantauan dan pengelasan hasil persekutuan yang diperoleh dari negeri itu secara masa nyata. “Kami memerlukan sistem untuk menjejak dan mengelaskan hasil yang dikutip dari Sabah secara masa nyata supaya agihan dapat dilakukan setiap tahun,” katanya.
Kitingan menjelaskan bahawa pemenuhan hak perlembagaan Sabah bukan sahaja akan memberi manfaat kepada kerajaan Madani, malah boleh mengukuhkan sokongan politik dari blok Borneo.
“Melaksanakan 40 peratus akan memberi manfaat kepada kerajaan Madani dan mungkin juga mengukuhkan sokongan politik blok Borneo,” katanya.
Walau bagaimanapun, beliau memberi amaran tegas: “Kegagalan PMX bertindak mungkin mencetuskan tindak balas seperti referendum semasa pilihan raya umum yang akan diadakan tidak lama lagi.”
Kitingan menyatakan bahawa Sabah menyumbang sehingga RM50 bilion setahun kepada kerajaan persekutuan, dengan bahagian 40 peratus berpotensi mencecah RM20 bilion setahun. Namun peruntukan persekutuan kekal kecil berbanding hak Sabah.
Kitingan memberi peringatan agar tidak mengelirukan subsidi dengan hak perlembagaan, dengan menegaskan bahawa subsidi adalah bantuan manakala hak adalah hak. Beliau juga mempersoalkan kekaburan mengenai rayuan kerajaan persekutuan terhadap keputusan Mahkamah Tinggi, dan menyeru Perdana Menteri supaya menjelaskan sama ada beliau memberi kuasa kepada rayuan itu dan jika tidak, mengarahkan Peguam Negara untuk menarik baliknya.
“Hasil 40 peratus adalah hak tetap Sabah selagi Malaysia wujud,” tegas Kitingan.
