oleh David E.
PUTRAJAYA: 22 September 2026 – Kerajaan Persekutuan mesti menjadikan Belanjawan 2027 sebagai titik permulaan untuk membetulkan jurang pembangunan yang lama wujud antara Malaya dengan negeri-negeri Borneo iaitu Sabah dan Sarawak, kata Presiden Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) Datuk Seri Panglima Dr Jeffrey G. Kitingan.
Beliau berkata peruntukan pembangunan Persekutuan masih terlalu berpusat di Malaya, dengan kira-kira 86-87 peratus disalurkan ke Malaya manakala Sabah dan Sarawak bersama-sama hanya menerima 12-13 peratus setiap tahun.
“Formula peruntukan ini tidak mencerminkan keluasan geografi, keperluan infrastruktur, keterbelakangan pembangunan dan potensi ekonomi Sabah dan Sarawak,” katanya dalam satu kenyataan semalam.
Jeffrey berkata Sabah dan Sarawak diyakinkan untuk membentuk Malaysia atas janji bahawa kedua-duanya akan dibangunkan setanding dengan Malaya, tetapi janji itu tidak menjadi kenyataan. Sabah mungkin ketinggalan 30-40 tahun di belakang Malaya dari segi pembangunan.
Beliau berkata Kerajaan Persekutuan tidak boleh terus melayan Sabah dan Sarawak sebagai hanya satu unit masing-masing berbanding 11 negeri di Malaya.
“Pendekatan sedemikian mengabaikan kedudukan perlembagaan khas negeri-negeri Borneo dan keadaan pembentukan Malaysia pada 1963,” katanya.
Jeffrey berkata Sabah dahulunya mempunyai lima residensi dengan kira-kira 30 daerah dan daerah-daerah kecil, sesetengahnya lebih besar daripada negeri di Malaya. Sebagai contoh, kawasan Keningau lebih besar daripada Pulau Pinang, Melaka dan Perlis digabungkan.
Sabah kekal sebagai negeri termiskin di Malaysia, dengan lapan daripada 10 daerah termiskin di negara ini terletak di sana. Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) per kapita negeri itu kurang daripada separuh purata kebangsaan, dengan sedikit yang dilakukan untuk mengangkat kemiskinan luar bandar dan kemudahan asas masih kekurangan.
Beliau berkata Sabah dan Sarawak mesti menerima bahagian dana pembangunan Persekutuan yang lebih adil dan saksama mulai Belanjawan 2027, sepadan dengan keluasan geografi, populasi, keperluan pembangunan, kekurangan infrastruktur dan sumbangan mereka kepada ekonomi negara.
Sebagai alternatif, Jeffrey mencadangkan hak perlembagaan Sabah sebanyak 40 peratus daripada hasil bersih yang dikutip Kerajaan Persekutuan dari Sabah dikira dan dibayar mulai 2026. Hak untuk “tahun-tahun yang hilang” dari 1974 hingga 2021 boleh dirundingkan secara berasingan.
“Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim kini mempunyai peluang keemasan untuk menunjukkan kemahuan politik dan kepimpinan yang diperlukan untuk merealisasikan pembayaran hak perlembagaan 40 peratus Sabah,” katanya.
Beliau berkata pembayaran itu akan menunaikan tanggungjawab perlembagaan dan memberikan Sabah sumber kewangan yang diperlukan untuk menambah baik infrastruktur penting, membasmi kemiskinan, merangsang pertumbuhan ekonomi dan meningkatkan kesejahteraan rakyatnya. Pada masa sama, Sabah akan menyumbang secara besar-besaran kepada ekonomi negara.
“Keutamaan segera mesti menghentikan pengumpulan berterusan hak yang belum dibayar dan mewujudkan mekanisme jelas dan telus untuk pengiraan dan pembayaran hak 40 peratus Sabah yang sewajarnya pada masa hadapan,” tambahnya.
Jeffrey berkata Belanjawan 2027 tidak boleh mengulangi corak peruntukan lampau.
“Ia harus menandakan permulaan dasar pembangunan Persekutuan yang lebih adil yang mengiktiraf Sabah dan Sarawak sebagai rakan setara dalam Persekutuan dan membolehkan kedua-dua wilayah menikmati pembangunan setanding dengan Malaya,” katanya.
Membetulkan ketidakseimbangan wilayah bukan sekadar soal pembiayaan tetapi soal tanggungjawab perlembagaan, keadilan, serta kestabilan dan kemakmuran masa depan Malaysia, katanya.
