Oleh David E.
KOTA KINABALU: 30 Oktober 2026 – Sabah Law Society (SLS) mengekalkan pendirian bahawa hak 40 peratus hasil negeri Sabah yang tidak dikongsi selama 48 tahun, dari 1974 hingga 2021, tidak boleh diabaikan dalam semakan yang sedang dilakukan kerajaan persekutuan.
Wakil SLS, Dr David Fung Yin Kee, berkata tahun-tahun yang hilang itu tidak hilang dan hasil yang diperoleh dari Sabah telah masuk ke akaun disatukan persekutuan.
“Dalam semakan semasa yang dilakukan kerajaan, mereka tidak boleh mengabaikan tahun-tahun yang hilang. Mereka mesti mengambil kira hasil yang diperoleh dari negeri Sabah,” katanya kepada pemberita selepas prosiding di Mahkamah Negeri Sabah, tengah hari kelmarin.
Beliau berkata apa yang Sabah mahukan ialah bahagian dari hasil itu seperti dijanjikan di bawah Perlembagaan Persekutuan, sama ada 40 peratus atau jumlah lain yang dipersetujui semasa semakan.
“Tetapi apa yang tidak boleh diterima rakyat Sabah ialah 48 tahun hasil itu tidak dikongsi dengan mereka kerana ia sebenarnya wang mereka,” tegasnya.
Dr David berkata hasil yang diperoleh persekutuan dari Sabah bermaksud semua hasil itu telah pergi untuk membangunkan Malaysia yang turut disumbangkan oleh Sabah.
“Apa yang telah dijanjikan dalam perlembagaan mesti ditunaikan. Semakan itu, kami katakan mesti dilakukan,” katanya.
Menjawab soalan sama ada SLS mampu mendapatkan hak rakyat Sabah, beliau berkata kes ini adalah litigasi kepentingan awam kerana hasil dari negeri Sabah bertujuan untuk pembangunan perkhidmatan negeri.
Beliau memberi contoh kereta api Sabah yang tidak pernah diperbaiki sejak pembentukan Malaysia, tiada kereta api menghubungkan pantai barat ke pantai timur, jalan raya dalam keadaan teruk dan kekurangan air di seluruh negeri.
“Tiga minggu lalu, Tawau, salah satu bandar terbesar di pantai timur, tidak mempunyai air selama seminggu,” katanya.
Justeru, beliau mempersoalkan mengapa negeri yang menyumbang begitu banyak dari segi mineral dan minyak berada dalam keadaan itu, dan apa yang diperlukan untuk meningkatkan kehidupan rakyat.
“Kami tidak meminta wang yang disumbangkan orang lain. Kami meminta bahagian dari wang yang merupakan milik kami tetapi tidak dipulangkan dari 1974 hingga 2021,” katanya.
Beliau berkata kes ini penting kerana berkaitan Perlembagaan Persekutuan yang merupakan undang-undang tertinggi negara dan terus terpakai kepada rakyat walaupun dibentuk pada 1963.
“Mahkamah mempunyai tanggungjawab berat sekarang untuk mentafsir peruntukan-peruntukan itu dan memberi makna kepadanya, memberi kehidupan kepadanya,” katanya.
Beliau menegaskan kerajaan persekutuan dan kerajaan negeri adalah pemegang amanah rakyat, dan wang itu adalah dari rakyat.
“Mereka perlu mengikut apa yang dikatakan kedaulatan undang-undang, mentafsir peruntukan-peruntukan itu dengan teliti. Pada akhirnya, bukan untuk kepentingan kerajaan, tetapi untuk kepentingan anda dan saya. Kerana kerajaan wujud untuk rakyat,” katanya.
Mengenai perbezaan utama dalam prosiding hari ini, Dr David berkata pandangan kerajaan persekutuan ialah semakan sekarang adalah untuk 2022 dan seterusnya, manakala bahagian 1974 hingga 2021 tidak terpakai tanpa pindaan kepada perlembagaan persekutuan.
“Melalui proses mentafsir apa maksudnya, mereka berkata Sabah telah kehilangan 48 tahun hasil yang sepatutnya dikongsi dengan mereka. Mereka berkata anda tidak perlu melakukannya. Ia tidak terpakai,” katanya.
Sementara itu, mantan Presiden SLS yang juga ADUN Dilantik, Datuk Roger Chin Ken Fong, berkata apa yang perlu difahami ialah kerajaan persekutuan sentiasa menegaskan terdapat rundingan sedang berjalan berhubung tahun-tahun yang hilang selama 48 tahun. Perdana Menteri menyebutnya banyak kali.
“Tetapi bagaimana itu boleh berlaku apabila mereka datang dan memberitahu tidak ada 48 tahun itu, kerana cara mereka mentafsirnya, tiada tahun-tahun yang hilang,” katanya.
Beliau mempersoalkan sama ada rundingan yang diberitahu secara terbuka kepada seluruh Malaysia, terutamanya rakyat Sabah, adalah satu pembohongan.
“Saya fikir itulah perkara yang benar-benar menyedihkan tentang apa yang kita dengar hari ini, yang jelas merupakan pendirian mereka, bahawa walaupun kami telah memberitahu secara terbuka bahawa terdapat rundingan sedang berjalan berhubung 48 tahun Sabah, sebenarnya Sabah tidak akan mendapatnya,” katanya.
Mengenai kedudukan kerajaan negeri sebagai responden kedua, Roger Chin berkata kerajaan negeri memohon untuk campur tangan dan oleh sebab itu menjadi pihak dalam kes ini.
Dr David menambah kerajaan negeri adalah pihak berkepentingan kerana sebarang pembayaran hasil lampau mesti dibayar kepada kerajaan negeri yang mewakili rakyat dan mengawal kewangan serta perancangan negeri.
“Mereka bertanggungjawab ke atas wang itu,” katanya.
Pasukan guaman yang mewakili Sabah Law Society (SLS) dalam rayuan perlembagaan berprofil tinggi berhubung hak 40% hasil Sabah. Dari kiri ke kanan, individu-individu dalam gambar ialah: Liew Yung Enn (Peguam), Vanessa Maria Marimuttu (Peguam), Janice Junie Lim (Peguam), Dr. David Fung Yin Kee (Peguam Utama), Jeyan T.M. Marimuttu (Peguam Kanan), Datuk Roger Chin (Mantan Presiden SLS & Penasihat Kes), Pembantu Guaman Sokongan / Rakan Sekerja (berdiri di belakang, sebahagian kelihatan), Pengamal Guaman Sokongan / Pelatih, Rakan Sekutu Guaman / Wakil.
– TV Sabah
