KOTA KINABALU: 21 Julai 2026 — Di sebalik niat murni kerajaan Persekutuan menyalurkan subsidi diesel menerusi Program BUDI kepada rakyat, tersembunyi realiti pahit yang dihadapi masyarakat pedalaman Sabah – di mana sebuah kenderaan bukan sekadar alat pengangkutan, tetapi nadi kehidupan.
Di Nabawan, sebuah daerah terpencil kira-kira 173 kilometer dari Kota Kinabalu, penggunaan kenderaan pacuan empat roda dan jentera diesel bukanlah suatu kemewahan. Ia adalah keperluan harian untuk meneruskan kehidupan.
Ahli Dewan Undangan Negeri Nabawan, Datuk Abdul Ghani Mohamed Yassin, tampil menyuarakan kegelisahan anak watan di kawasan pedalaman yang semakin terhimpit sejak pelaksanaan Program BUDI Diesel bermula 1 Julai lalu.
“Amalan berkongsi penggunaan kenderaan dalam keluarga sudah menjadi lumrah di sini. Ada kenderaan digunakan oleh petani untuk mengangkut hasil pertanian, tetapi didaftarkan atas nama ahli keluarga lain yang bekerja di bandar,” katanya ketika membahaskan Rang Undang-Undang Perbekalan Tambahan 2026 di Dewan Undangan Negeri Sabah, hari ini.
Bagi penduduk Nabawan, perjalanan seharian bukanlah sekadar memandu 20 minit merentasi dua atau tiga negeri seperti di Semenanjung. Di Sabah, tiga jam pemanduan hanya cukup untuk melintasi satu atau dua daerah.
Program BUDI Diesel menawarkan kuota asas 200 liter sebulan pada harga bersubsidi RM2.10 seliter, berbanding harga pasaran RM3.97 seliter. Bagi pemilik pikap dan jip, tambahan 100 liter boleh dipohon.
Namun bagi penduduk di kawasan pedalaman seperti Kuamut, perjalanan pergi dan balik ke Kota Kinabalu sahaja boleh menghabiskan sehingga 200 liter diesel dalam sehari. “Itu baru satu perjalanan pergi dan balik, tetapi kita hanya diperuntukkan 200 liter untuk sebulan,” kata Pengerusi Kelab Backbenchers DUN Sabah, Datuk Masiung Banah.
Abdul Ghani menegaskan bahawa mekanisme subsidi perlu mengambil kira situasi sebenar masyarakat pedalaman agar mereka tidak terjejas akibat syarat yang terlalu ketat.
Lebih memilukan, ramai petani dan penduduk luar bandar menggunakan kenderaan yang tidak didaftarkan atas nama sendiri—dibeli melalui pinjaman syarikat atau kaedah sambung bayar. Keadaan ini menyebabkan mereka tidak layak menikmati subsidi BUDI Diesel.
“Golongan ini tidak menikmati subsidi BUDI Diesel dan terpaksa membeli diesel pada harga pasaran RM3.97 seliter, sekali gus meningkatkan kos sara hidup mereka,” kata Masiung.
Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Sabah dan Sarawak) Mustapha Sakmud berkata kerajaan akan mengambil kira maklum balas rakyat Sabah dan Sarawak untuk menambah baik pelaksanaan penyasaran subsidi diesel. Perdana Menteri Anwar Ibrahim sendiri dikatakan mendengar pandangan rakyat di peringkat akar umbi mengenai cabaran pelaksanaan BUDI Diesel.
Abdul Ghani, yang juga Pengerusi Lembaga Kemajuan Tanah Negeri Sabah (SLDB), menekankan bahawa diesel bukan sahaja digunakan untuk kenderaan. Di kawasan pedalaman yang masih kekurangan bekalan elektrik, diesel menggerakkan penjana elektrik untuk menerangi rumah dan menghidupkan peralatan asas.
Beliau turut mempersoalkan peranan agensi penguat kuasa dalam membanteras penyeludupan dan penyalahgunaan diesel bersubsidi, supaya tindakan terhadap ketirisan tidak menjejaskan golongan sasaran.
Di luar isu subsidi, Abdul Ghani turut membangkitkan keprihatinan terhadap kelewatan projek pembangunan infrastruktur di Nabawan. Projek Jambatan Sungai Pancuran dan pembinaan Jambatan Jalan Kraftangan dilaporkan berdepan masalah peruntukan dan kelewatan.
Beliau juga menggesa kerajaan mempertimbangkan pembinaan laluan motosikal menghubungkan Kampung Sinapar ke Kampung Saliliran dan seterusnya ke Kampung Kabu—yang sehingga kini masih belum mempunyai jalan perhubungan walaupun lebih enam dekad negara mencapai kemerdekaan.
Di sebalik angka dan statistik, setiap liter diesel yang tidak sampai kepada mereka yang benar-benar memerlukan adalah satu lagi beban yang ditanggung oleh masyarakat yang sudah sekian lama terpinggir. Suara dari Nabawan ini mengingatkan kita bahawa dasar yang baik di atas kertas belum tentu membawa kebaikan di tanah realiti.
